Конституция мәтінімен ғана емес, елдің нақты халықаралық саясатымен дәлелденіп отыр

Қазақстан Конституциясының жаңартылған жобасында сыртқы саясатқа қатысты бір маңызды өзгеріс бар. Бұрын Конституцияда еліміздің қарулы күшті бірінші болып қолданудан бас тартатыны нақты көрсетілген еді. Жаңа редакцияда бұл норма алынып тасталған.

Менің ойымша, бұл өзгерісті біржақты немесе эмоциялық тұрғыдан қабылдауға болмайды. Біріншіден, Қазақстан әрдайым бейбітсүйгіш мемлекет ретінде танылып келді. Бұл ұстаным тек Конституция мәтінімен ғана емес, елдің нақты халықаралық саясатымен дәлелденіп отыр. Ядролық қарудан өз еркімен бас тарту, жаһандық қауіпсіздік бастамаларын қолдау – соның айқын мысалы.

Екіншіден, қазіргі геосаяси жағдайда мемлекет өзінің ұлттық қауіпсіздігін қорғау тетіктерін шектемей, құқықтық тұрғыдан икемді болуға ұмтылады. «Бірінші болып қолданбайды» деген норманың алынып тасталуы Қазақстанның агрессиялық саясат жүргізетінін білдірмейді. Керісінше, бұл – қауіпсіздікке қатысты шешімдерді халықаралық құқық шеңберінде дербес қабылдау мүмкіндігін сақтау.
Сонымен қатар, Қазақстан БҰҰ Жарғысын және халықаралық құқықтың негізгі қағидаттарын мойындайды. Демек, қарулы күшті қолдану мәселесі бәрібір халықаралық нормалармен шектеледі.
Қорытындылай айтқанда, бұл түзету елдің бейбіт бағытын жоққа шығармайды. Бірақ қоғам тарапынан ашық түсіндіруді қажет ететін маңызды өзгеріс екені анық. Конституциядағы әрбір норма – мемлекеттің стратегиялық ұстанымының айнасы. Сондықтан мұндай мәселелер кең қоғамдық талқылаумен қатар жүруі тиіс.

Өріс Адибан,

Қазақ күресінен жастар арасында Қазақстан барысы.