Ұлы Жібек жолы – адамзат тарихындағы ең маңызды сауда және мәдени байланыс жолдарының бірі. Бұл жол б.з.д. II ғасырда қалыптасып, Еуропа мен Азияны байланыстырып, халықтар арасындағы қарым-қатынастың дамуына үлкен ықпал етті.
Осы зерттеу жұмысымда халықаралық дипломатия саласына қызығушылық таныта отырып, Ұлы Жібек жолының тек тарихи ғана емес, қазіргі жаһандық байланыстардағы рөлін де қарастырамын. Себебі бұл жол – мемлекеттер арасындағы дипломатиялық және экономикалық қатынастардың алғашқы үлгілерінің бірі болып табылады.
Ұлы Жібек жолы тек сауда жолы ғана емес, мәдениеттер мен өркениеттердің тоғысқан кеңістігі болды. Осы жол арқылы тауарлармен қатар ғылым, білім, өнер және діндер таралды. Бұл туралы Конфуций «Білім алмасу – адамзат дамуының негізі» деп атап өткен. Шынында да, Жібек жолы білім мен идеялардың таралуына үлкен әсер етті.
Қазақстан аумағы да осы тарихи жолдың маңызды бөлігіне айналды. Мұнда орналасқан Отырар қаласы, Тараз қаласы, Түркістан қаласы сияқты қалалар ірі сауда және мәдени орталықтар ретінде дамыды. Бұл қалаларда халықаралық байланыстар нығайып, түрлі халықтар арасында дипломатиялық қарым-қатынас қалыптасты.
Менің ойымша, Ұлы Жібек жолының тарихи тәжірибесін негізге ала отырып, Қазақстанда «Халықаралық мәдени-дипломатиялық орталықтар желісін» құруға болады. Олар Отырар қаласы, Тараз қаласы және Түркістан қаласы сияқты тарихи қалаларда ашылып, түрлі елдердің мәдениетін таныстыру, халықаралық жастар кездесулерін ұйымдастыру, дипломатиялық диалог алаңы болу сияқты қызметтерді атқарар еді.
Бұл идеяның басты мақсаты – Ұлы Жібек жолының бұрынғы рөлін заманауи түрде қайта жандандыру. Яғни, бұрынғыдай сауда емес, енді мәдениет пен дипломатия арқылы елдерді біріктіру. Осы арқылы Қазақстан халықаралық деңгейде бейбітшілік пен ынтымақтастық орталығына айнала алады деп есептеймін.
Ұлы Жібек жолы – тек өткен тарих емес, қазіргі әлемде де халықтарды біріктіретін мүмкіндік. Егер біз оны тек мұра ретінде қалдырсақ, болашақтағы әлеуетімізді пайдалана алмаймыз. Сондықтан оны жаңаша жолға салу біздің жауапкершілігіміз. Леонардо да Винчи айтқандай: «Болашақты болжаудың ең жақсы жолы – оны жасау».
Айдарбек МУСА,
Ы.Алтынсарин атындағы орта мектептің 10 «Е» сынып оқушысы.