{"id":4381,"date":"2019-02-22T15:41:03","date_gmt":"2019-02-22T09:41:03","guid":{"rendered":"http:\/\/naqtygazeti.kz\/?p=4381"},"modified":"2019-02-22T15:41:03","modified_gmt":"2019-02-22T09:41:03","slug":"jan-yry-jazydan-bastalady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/jan-yry-jazydan-bastalady\/","title":{"rendered":"Ja\u0144\u01f5yr\u00fd \u2013 jaz\u00fddan bastalady"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft  wp-image-3645\" src=\"https:\/\/naqtygazeti.kz\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Ruhani-zha-yru-300x195.jpg\" alt=\"\" width=\"264\" height=\"157\" \/>Ana t\u0456l\u0456 \u2013 ult r\u00fdhyny\u0144 \u00f3zeg\u0456. R\u00fdhy myqty tul\u0123any\u0144 qalyptas\u00fdy ana t\u0456l\u0456n \u00fa\u0131ren\u00fdden,ana t\u0456l\u0456ndeg\u0456 \u00e1deb\u0131 muralardy b\u0456l\u00fdden bastalady.<br \/>\n\u00abT\u0456l\u00bb degen s\u00f3z \u00fash \u00e1r\u0456pten quralsa da,\u00e1rb\u0456r halyq \u00fash\u0456n asa qas\u0131ett\u0456 qazyna sanalady. Sondyqtan da danyshpandar ultty\u0144 ana t\u0456l\u0456n \u00f3te jo\u0123ary ba\u0123ala\u0123an. Alashty\u0144 ardaqtysy,qazaq poez\u0131\u0131asyny\u0144 b\u0131\u0456k shoqylaryny\u0144 b\u0456r\u0456 M.Jumabaev \u00abT\u0456l \u2013 ultty\u0144 jan d\u00fan\u0131es\u0456\u00bb dese,qyr\u0123yzdy\u0144 ataqty jaz\u00fdshysy Sh.A\u0131tmatov \u00abT\u0456l joq jerde ult joq\u00bb dep a\u0131tqan. Da\u0144qty qolbasshy,jaz\u00fdshy B.Momyshuly \u00abT\u0456l degen\u0456m\u0456z qa\u0131 halyqty\u0144 bolmasyn,kesheg\u0456,b\u00fag\u0456ng\u0456 \u0123ana emes,erte\u0144g\u0456 de ta\u0123dyry\u00bb degen. T\u0456l \u2013 adamdardy\u0144 \u0456s\u0456 men \u00e1reket\u0456n\u0456\u0144 barlyq salasynda, \u00f3nd\u0456r\u0456s pen ekonom\u0131kalyq qatynastar salasynda, qo\u0123amdyq \u00f3m\u0456r men k\u00fandel\u0456kt\u0456 turmysta, sa\u0131asat pen m\u00e1den\u0131 salada b\u0456rles\u0456p jumys \u0456ste\u00fdge m\u00famk\u0456nd\u0456k beret\u0456n neg\u0456zg\u0456 qural eken\u0456 belg\u0456l\u0456.<br \/>\nElbasymyz N.\u00c1.Nazarbaev \u00abBolashaqqa ba\u0123dar:r\u00fdhan\u0131 ja\u0144\u0123yr\u00fd\u00bb atty ba\u0123darlamalyq maqalasynda zaman\u0123a sa\u0131 ja\u0144\u0123yr\u00fdymyz\u0123a neg\u0456z bolatyn t\u00farl\u0456 taqyryptar qatarynda qazaq t\u0456l\u0456n latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456ne k\u00f3sh\u0456r\u00fdd\u0456 aldymyz\u0123a maqsat et\u0456p qo\u0131\u0123an ed\u0456. Elbasy bul m\u00e1selege \u00falken ja\u00fdapkersh\u0456l\u0456kpen qara\u00fdymyzdy talap ett\u0456. B\u0456zd\u0456\u0144 el\u0456m\u0456z k\u00f3p ultty bol\u0123andyqtan,latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456ne k\u00f3sh\u00fdd\u0456 jan- jaqty sarala\u0131 kel\u0456p,b\u0456rt\u0456ndep j\u00fazege asyr\u00fddy\u0144 qajett\u0456g\u0456n eskertt\u0456. \u00c1r\u0131ne,bul qadam \u00f3z kezeg\u0456nde ana t\u0456l\u0456m\u0456zd\u0456\u0144 dam\u00fdyna,\u00f3s\u0456p-\u00f3rkende\u00fd\u0456ne ty\u0144 serp\u0456n bered\u0456.<br \/>\nQazaq halqy \u00f3z tar\u0131hynda b\u0456rneshe jaz\u00fddy qoldan\u0123any beseneden belg\u0456l\u0456. Olardy\u0144 arasynda 1929 jyldan 1940 jyl\u0123a de\u0131\u0456n \u00f3m\u0456r s\u00fargen latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456 de bar ed\u0456. Osy aralyqta Alashty\u0144 ardaqtylary,qazaqty\u0144 uly aqyn-jaz\u00fdshylary \u00f3zder\u0456n\u0456\u0144 shy\u0123armalaryn latyn jaz\u00fdyna neg\u0456zdelgen \u00e1l\u0456pb\u0131de mura et\u0456p qaldyrdy. Sol kezdeg\u0456 ke\u0144est\u0456k sa\u0131asatty\u0144 \u00e1ser\u0456nde 1940 jyldan bastap basqa odaqtas resp\u00fdbl\u0131kalar qatarynda qazaq t\u0456l\u0456 de k\u0131r\u0131ll\u0131sa\u0123a k\u00f3sh\u0456r\u0456ld\u0456.Basta\u00fdyn b.z.d. VII \u0123asyrda ejelg\u0456 R\u0131mnen alatyn latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456 b\u00fag\u0456nde zamana\u00fd\u0131 tehnolog\u0131\u0131a men \u0123ylymny\u0144 t\u0456l\u0456ne a\u0131naldy. B\u00fag\u0456nde \u00e1lem elder\u0456n\u0456\u0144 80 pa\u0131yzy osy \u00e1l\u0456pb\u0131d\u0456 qoldanady eken. \u00abLatynsha\u0123a k\u00f3sh\u00fdd\u0456\u0144 tere\u0144 log\u0131kasy bar. Bul qaz\u0456rg\u0456 zaman\u0123y tehnolog\u0131alyq ortany\u0144, komm\u00fdn\u0131kas\u0131any\u0144, sonda\u0131-aq, HHI \u0123asyrda\u0123y \u0123ylym\u0131 j\u00e1ne b\u0456l\u0456m ber\u00fd \u00fard\u0456s\u0456n\u0456\u0144 erekshel\u0456kter\u0456ne ba\u0131lanysty\u00bb, \u2014 dep Elbasy a\u0131tqanda\u0131 ,latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456ne k\u00f3sh\u00fd \u2013 zaman talaby.<br \/>\nQaz\u0456rg\u0456 kezde Elbasymyz bek\u0456tken 32 \u00e1r\u0456pten turatyn latyn graf\u0131kasyna neg\u0456zdelgen ja\u0144a qazaq \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456 qoldanysqa eng\u0456z\u0456le bastady. Ja\u0144a \u00e1l\u0456pb\u0131d\u0456\u0144 emle erejeler\u0456 de jasaldy. Bul \u00e1l\u0456pb\u0131den qazaq t\u0456l\u0456n\u0456\u0144 tab\u0131\u0123atyna jatpa\u0131tyn \u00e1r\u0456pter alynyp tastaldy. Sol arqyly qazaq t\u0456l\u0456n\u0456\u0144 taza tab\u0131\u0123\u0131 qalpyn saqta\u00fd\u0123a m\u00famk\u0456nd\u0456k t\u00fdyp otyr. \u00d3z kezeg\u0456nde mektepterde qazaq t\u0456l\u0456 p\u00e1n\u0456n \u00fa\u0131ret\u00fdde de ja\u0144a \u00e1l\u0456pb\u0131 k\u00f3p q\u0131yndyq t\u00fddyrma\u0131dy. Latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456ne neg\u0456zdelgen ja\u0144a qazaq jaz\u00fdy ana t\u0456l\u0456m\u0456zd\u0456\u0144 qulashyn ke\u0144 ja\u0131yp,\u00f3rkendep \u00f3s\u00fd\u0456ne ja\u0144a m\u00famk\u0456nd\u0456kter alyp keled\u0456. Sonda\u0131-aq latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456ne k\u00f3sh\u00fd ana t\u0456l\u0456m\u0456zd\u0456\u0144 halyqaralyq d\u00e1rejege shy\u0123\u00fdyna jol ashady. Ja\u0144a aqparattyq tehnolog\u0131alar arqyly \u00e1lemd\u0456k aqparat ke\u0144\u0456st\u0456g\u0456ne k\u0456r\u0456g\u00fdge bolady. \u00d3\u0131tken\u0456 qaz\u0456rg\u0456 tehnolog\u0131alar latyn jaz\u00fdyna neg\u0456zdelgen. Sonymen qatar t\u00fab\u0456 b\u0456r t\u00fark\u0456 d\u00fan\u0131es\u0456men t\u00farl\u0456 salalarda ba\u0131lanystardy ny\u0123a\u0131t\u00fd\u0123a ke\u0144 jol ashylady. K\u00f3rsh\u0456 t\u00fark\u0456 t\u0456ldes memleketter \u00e1ldeqashan latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456n qabylda\u0123an. Bul Qazaq el\u0456 \u00fash\u0456n olarmen m\u00e1den\u0131 j\u00e1ne r\u00fdhan\u0131 ba\u0131lanystardy barynsha ny\u0123a\u0131typ,damyt\u00fd\u0123a taptyrmas m\u00famk\u0456nd\u0456k.<br \/>\nLatyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456 \u2013 ana t\u0456l\u0456m\u0456zd\u0456\u0144 \u00f3z\u0456nd\u0456k tab\u0131\u0123atyn ashyp,\u00e1\u00fdezd\u0456 t\u0456ld\u0456 qa\u0131ta ja\u0144\u0123yrtady,jan-jaqty dam\u00fdyna ja\u0144a serp\u0456n bered\u0456 dep senem\u0456z. \u00d3\u0131tken\u0456 qo\u0123amda\u0123y r\u00fdhan\u0131 ja\u0144\u0123yr\u00fd jaz\u00fddan bastalady. Latyn \u00e1l\u0456pb\u0131\u0456ne k\u00f3sh\u00fd \u2013 qazaq t\u0456l\u0456 men ulttyq sanany ja\u0144\u0123yrt\u00fddy\u0144 basty k\u00f3rsetk\u0456sh\u0456 bolmaq.<br \/>\n\u00d3z o\u0131larymdy \u00abAna t\u0456l\u0456m\u00bb atty \u00f3le\u0144\u0456mmen a\u0131aqtamaqshymyn:<br \/>\nAna t\u0456l\u0456m,dana t\u0456l\u0456m,arymsy\u0144,<br \/>\nSen \u2013 qazynam,bo\u0131ymda\u0123y barymsy\u0144,<br \/>\n\u00c1 lemn\u0456\u0144 qa\u0131 buryshynda j\u00farsem de<br \/>\nDeme\u00fdsh\u0456m \u2013 \u00f3z\u0456\u0144s\u0456\u0144,shyrqar \u00e1n\u0456ms\u0456\u0144!<br \/>\nAna t\u0456l\u0456m,\u00f3z\u0456\u0144 \u00f3m\u0456r sy\u0131ly\u0123y,<br \/>\nK\u00f3\u0144l\u0456mde saqtal\u0123an ana \u00e1ld\u0131\u0456,<br \/>\n\u00abAba\u0131 jolyn\u00bb jer j\u00faz\u0456ne tanytqan<br \/>\nSen halqymny\u0144 s\u00f3z marjany,ba\u0131ly\u0123y.<br \/>\nAna t\u0456l\u0456m,k\u00fash j\u0456gers\u0456\u0144 bo\u0131ymda,<br \/>\nSen arqyly \u00f3sken aqyl-o\u0131ym da,<br \/>\nAtam Aba\u0131 bolyp \u00f3le\u0144 arnadym<br \/>\nTart\u00fd et\u0456p t\u00e1\u00fdels\u0456zd\u0456k to\u0131y\u0144a!<\/p>\n<p><strong>Asylbek \u00c1MIRBAEV, <\/strong><br \/>\n<strong>Shamal\u0123an beket\u0456ndeg\u0456 ja\u0144a qazaq <\/strong><br \/>\n<strong>orta mekteb\u0456n\u0456\u0144 qazaq t\u0456l\u0456 men \u00e1deb\u0131et\u0456 p\u00e1n\u0456n\u0456\u0144 mu\u0123al\u0456m\u0456.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ana t\u0456l\u0456 \u2013 ult r\u00fdhyny\u0144 \u00f3zeg\u0456. R\u00fdhy myqty tul\u0123any\u0144 qalyptas\u00fdy ana t\u0456l\u0456n \u00fa\u0131ren\u00fdden,ana t\u0456l\u0456ndeg\u0456 \u00e1deb\u0131 muralardy b\u0456l\u00fdden bastalady. \u00abT\u0456l\u00bb degen s\u00f3z \u00fash \u00e1r\u0456pten quralsa da,\u00e1rb\u0456r halyq \u00fash\u0456n asa qas\u0131ett\u0456 qazyna sanalady. Sondyqtan da danyshpandar ultty\u0144 ana t\u0456l\u0456n \u00f3te jo\u0123ary ba\u0123ala\u0123an. Alashty\u0144 ardaqtysy,qazaq poez\u0131\u0131asyny\u0144 b\u0131\u0456k shoqylaryny\u0144 b\u0456r\u0456 M.Jumabaev \u00abT\u0456l \u2013 ultty\u0144 jan d\u00fan\u0131es\u0456\u00bb dese,qyr\u0123yzdy\u0144 ataqty jaz\u00fdshysy &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4382,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4381"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4383,"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4381\/revisions\/4383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/naqtygazeti.kz\/kk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}